Schengen đang trải qua một trong những giai đoạn thay đổi lớn nhất trong nhiều năm — từ hệ thống kiểm soát biên giới sinh trắc học mới, đến việc nhiều quốc gia tái áp dụng kiểm soát biên giới nội bộ, trong đó có Ý. Với người đang sở hữu hoặc cân nhắc thẻ thường trú nhân Malta (MPRP) và Golden Visa Hy Lạp, nắm rõ những thay đổi này là điều bắt buộc để tránh bất ngờ khi di chuyển. Bài viết cập nhật toàn diện các thay đổi Schengen quan trọng nhất năm 2026.
1. Schengen 2026 Có Những Thay Đổi Lớn Nào?
Ba thay đổi lớn nhất định hình khối Schengen năm 2026: hoàn tất triển khai Hệ thống Nhập/Xuất cảnh (EES), làn sóng tái áp dụng kiểm soát biên giới nội bộ tại 11 quốc gia thành viên, và chuẩn bị ra mắt hệ thống ETIAS vào cuối năm. Cả ba thay đổi này đều ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến người có thẻ cư trú tại Malta và Hy Lạp. Tham khảo những lỗi khiến hồ sơ MPRP bị trả về để chuẩn bị kỹ hơn.
2. Hệ Thống EES Là Gì Và Đã Triển Khai Đến Đâu?
Hệ thống Nhập/Xuất cảnh (Entry/Exit System – EES) là hệ thống kiểm soát biên giới tự động, thay thế hoàn toàn việc đóng dấu hộ chiếu truyền thống bằng ghi nhận sinh trắc học điện tử cho công dân ngoài EU/EFTA. EES bắt đầu triển khai từ 12/10/2025 và hoàn tất toàn bộ vào 10/4/2026, áp dụng tại toàn bộ 29 quốc gia thành viên khối Schengen.
3. Người Có PR Malta/Hy Lạp Có Bị Ảnh Hưởng Bởi EES Không?
Đây là điểm quan trọng cần làm rõ: người có thẻ thường trú nhân hợp lệ tại Malta hoặc Hy Lạp không bị tính vào hạn mức 90/180 ngày như khách du lịch thông thường — quyền cư trú của họ được xác lập riêng biệt theo thẻ cư trú. Tuy nhiên, khi qua các cửa khẩu biên giới ngoài khối Schengen (ví dụ nhập cảnh từ Việt Nam), hệ thống EES vẫn có thể yêu cầu đăng ký sinh trắc học tại lần nhập cảnh đầu tiên sau khi hệ thống chính thức hoàn tất — nhà đầu tư nên mang theo đầy đủ thẻ cư trú gốc để xuất trình khi cần.
4. Vì Sao Nhiều Nước Schengen Tái Áp Dụng Kiểm Soát Biên Giới Nội Bộ Năm 2026?
Một diễn biến đáng chú ý: 11 quốc gia Schengen đã tái áp dụng kiểm soát biên giới nội bộ trong năm 2026, bao gồm Đức, Áo, Đan Mạch, Pháp, Ý và Na Uy. Đây là động thái nằm trong khuôn khổ pháp lý cho phép các nước thành viên tạm thời khôi phục kiểm soát biên giới vì lý do an ninh nội địa hoặc quản lý di cư — dù về nguyên tắc khối Schengen vẫn duy trì tự do đi lại không cần visa.
5. Ý Đã Tăng Cường Kiểm Soát Biên Giới Schengen Như Thế Nào?
Ý nằm trong nhóm 11 quốc gia đã tái áp dụng kiểm soát biên giới nội bộ Schengen năm 2026 — nghĩa là người di chuyển qua biên giới Ý từ các nước Schengen khác có thể phải xuất trình hộ chiếu/thẻ cư trú để kiểm tra, khác với trạng thái “biên giới mở hoàn toàn” trước đây. Với người có thẻ cư trú Malta hoặc Hy Lạp thường xuyên đi lại qua Ý (điểm trung chuyển phổ biến tại châu Âu), nên chủ động dự trù thêm thời gian tại các điểm kiểm soát biên giới, đặc biệt trong mùa cao điểm du lịch hoặc các đợt nghỉ lễ lớn.
6. ETIAS Sắp Ra Mắt Có Ảnh Hưởng Đến Người Có PR Malta/Hy Lạp Không?
Hệ thống Thông tin và Cấp phép Du lịch điện tử châu Âu (ETIAS) dự kiến ra mắt quý 4/2026, áp dụng cho du khách đến từ các quốc gia được miễn visa ngắn hạn — yêu cầu đăng ký trực tuyến trước khi nhập cảnh, tương tự hệ thống ESTA của Mỹ.
Người có thẻ cư trú Malta hoặc Golden Visa Hy Lạp hợp lệ KHÔNG thuộc diện phải đăng ký ETIAS — vì họ đã có quyền cư trú chính thức, không thuộc nhóm “miễn visa ngắn hạn” mà ETIAS hướng đến. Đây là một trong những lợi ích rõ ràng của việc sở hữu thẻ cư trú so với chỉ đi du lịch bằng visa miễn thị thực thông thường.
7. Quy Tắc 90/180 Ngày Áp Dụng Ra Sao Với Người Có Thẻ Cư Trú?
Với khách du lịch thông thường, quy tắc 90/180 ngày tính chung cho toàn bộ khối Schengen — ví dụ 30 ngày tại Tây Ban Nha, 30 ngày tại Ý, 30 ngày tại Hy Lạp cộng lại đã dùng hết hạn mức 90 ngày. Tuy nhiên, người có thẻ cư trú hợp lệ tại một quốc gia Schengen (như Malta MPRP hay Golden Visa Hy Lạp) được quyền cư trú tại quốc gia cấp thẻ không giới hạn thời gian, và vẫn có thể tự do di chuyển sang các nước Schengen khác trong hạn mức 90/180 ngày riêng biệt cho mục đích du lịch/công tác ngắn hạn.
8. Síp Có Còn Ngoài Khối Schengen Không?
Có — tính đến giữa 2026, Síp vẫn là thành viên EU nhưng chưa hoàn tất gia nhập Schengen. Người nhập cảnh Síp vẫn phải qua kiểm soát biên giới thông thường, và thời gian lưu trú tại Síp không được tính vào hạn mức Schengen. Xem cập nhật chi tiết tiến trình tại Cập nhật tiến trình Síp gia nhập Schengen: Nhà đầu tư hưởng lợi gì?.
9. Các Nước Tây Balkan Có Sắp Gia Nhập Schengen Không?
Montenegro là quốc gia tiến xa nhất trong khu vực — đã mở toàn bộ 33 chương đàm phán, với 14 chương đã đóng tạm thời tính đến tháng 3/2026. Serbia cũng bày tỏ quan tâm mạnh mẽ; Ngoại trưởng Serbia từng phát biểu việc các nước Tây Balkan gia nhập Schengen sẽ giảm 20% chiều dài biên giới ngoài của khối. Tuy nhiên, chưa có mốc thời gian chính thức nào được công bố cho việc gia nhập EU hay Schengen của bất kỳ quốc gia Tây Balkan nào.
10. Người Có PR Malta Và Hy Lạp Nên Chuẩn Bị Gì Khi Di Chuyển Trong Schengen 2026?
- Luôn mang theo thẻ cư trú gốc (không chỉ bản sao) khi di chuyển qua biên giới nội bộ, đặc biệt tại các nước đã tái áp dụng kiểm soát như Ý, Đức, Pháp.
- Dự trù thêm thời gian di chuyển tại các cửa khẩu biên giới có kiểm soát, nhất là mùa cao điểm.
- Không cần lo lắng về ETIAS nếu đã có thẻ cư trú hợp lệ — hệ thống này không áp dụng cho nhóm này.
- Theo dõi cập nhật quy định thường xuyên, vì tình trạng kiểm soát biên giới nội bộ có thể thay đổi theo từng giai đoạn tùy tình hình an ninh khu vực.
Xem thêm về quyền lợi cụ thể của từng chương trình tại Chi phí định cư Malta 2026: Bảng tính đầy đủ từng khoản và Golden Visa Hy Lạp 2026: Giá nhà tăng, nhà đầu tư nên xuống tiền lúc nào?.
10.1. Schengen Có Ảnh Hưởng Gì Đến Kế Hoạch Nhập Tịch Của Người Có PR Malta/Hy Lạp Không?
Về nguyên tắc, các thay đổi Schengen 2026 (EES, kiểm soát biên giới nội bộ, ETIAS) không trực tiếp ảnh hưởng đến điều kiện cư trú thực tế cần thiết để nộp hồ sơ nhập tịch — vốn được tính dựa trên số ngày cư trú tại chính quốc gia cấp thẻ (Malta hoặc Hy Lạp), không phải toàn bộ khối Schengen.
Tuy nhiên, việc kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn đồng nghĩa nhà đầu tư nên lưu giữ đầy đủ bằng chứng di chuyển (dấu nhập/xuất cảnh điện tử qua EES) — đây thực chất lại là lợi thế, vì hồ sơ nhập tịch sau này cần chứng minh rõ ràng lịch sử cư trú thực tế. Xem thêm điều kiện nhập tịch chi tiết tại Điều kiện nhập tịch Hy Lạp từ Golden Visa.
10.2. Có Nên Lo Ngại Về Xu Hướng Siết Chặt Schengen Trong Tương Lai Không?
Xu hướng chung của khối Schengen năm 2026 — từ EES đến làn sóng tái kiểm soát biên giới nội bộ — phản ánh mối quan tâm ngày càng tăng về an ninh và quản lý di cư tại châu Âu.
Điều này phù hợp với xu hướng chung đã được phân tích tại nhiều bài viết khác của MCI Global: EU đang siết chặt giám sát các chương trình di trú đầu tư nói chung. Tuy nhiên, người có thẻ cư trú hợp pháp thông qua các chương trình chính thức (MPRP Malta, Golden Visa Hy Lạp) không phải đối tượng bị nhắm đến bởi các biện pháp này — vốn chủ yếu tập trung vào kiểm soát di cư bất hợp pháp và khách du lịch ngắn hạn.
10.3. Người Có PR Malta/Hy Lạp Có Cần Cập Nhật Giấy Tờ Gì Trước Các Thay Đổi Schengen 2026 Không?
Nên chủ động kiểm tra: thẻ cư trú còn hạn sử dụng ít nhất 6 tháng trước mỗi chuyến đi, hộ chiếu gốc còn hiệu lực đủ lâu theo yêu cầu nhập cảnh Schengen, và nắm rõ quy trình xuất trình giấy tờ tại các cửa khẩu có kiểm soát biên giới nội bộ (như Ý, Đức, Pháp). Không cần thực hiện thủ tục đăng ký bổ sung nào cho hệ thống EES hay ETIAS nếu đã có thẻ cư trú hợp lệ — hai hệ thống này chủ yếu nhắm đến nhóm khách du lịch ngắn hạn từ các quốc gia được miễn visa.
11. Câu Hỏi Thường Gặp Về Schengen 2026
Người có thẻ cư trú Malta có cần xin visa riêng khi đi du lịch các nước Schengen khác không? Không — thẻ cư trú Malta cho phép tự do đi lại trong khối Schengen tối đa 90 ngày/180 ngày cho mục đích du lịch, không cần xin thêm visa.
Kiểm soát biên giới nội bộ tại Ý có kéo dài vĩnh viễn không? Không chắc chắn — đây thường là biện pháp tạm thời được gia hạn theo từng giai đoạn dựa trên tình hình an ninh, không phải thay đổi vĩnh viễn về bản chất khối Schengen.
EES có thay thế hoàn toàn việc kiểm tra hộ chiếu không? Không hoàn toàn — EES thay thế việc đóng dấu hộ chiếu bằng ghi nhận điện tử, nhưng việc kiểm tra giấy tờ tùy thân tại biên giới (đặc biệt các nước đã tái áp dụng kiểm soát nội bộ) vẫn diễn ra song song.
Thông tin trong bài được tổng hợp từ Ủy ban châu Âu, Công báo Liên minh châu Âu (OJEU) và AXA Schengen, cập nhật đến tháng 8/2026. Tham khảo thêm tại AXA Schengen. Để được tư vấn về quyền lợi đi lại Schengen theo từng chương trình định cư, liên hệ hotline MCI Global: 0855 847 979.
